هنجار
هنجار یکی از مفاهیم مرکزی و هسته ای جامعه شناسی است
. با وصف این، در متون جامعه شناسی و در بین جامعه شناسان خارجی نیز فضای مفهوم آن کاملا مشخص و متمایز نشده است. آقای لاوتمن در یک بررسی عمیق از 168 دانشمند علوم اجتماعی تفائت ها و وجوه اشتراک مفاهیم ارزش و هنجار را تشریح نمود و نشان داد کهاین واژه ها هر بار از سوی دانشمندان مختلف، با فضای مفهوم نسبتا متفاوت مورد استفاده قرار گرفته است.هنجارها در کلیه شئون زندگی وجود دارد وآن قدر زیاذنذ که حتی یک دانشمند جامعه شناس متبحر و با وقوف نیز به همه آنها وبالاخص به تعدادی از آنها اشراف ندارد
. وقتی ما با یک دوست یا آشنا ملاقات می کنیم، به او سلام می کنیم، با او دست می دهیم و گاه روبوسی می کنیم، گاه یک بار،گاه دو بار و بعد از انقلاب گاه سه بار. اگر این ملاقات در محل کار یا خانه باشد، به او به گونه ای تعارف می کنیم، مثلا" بفرمایید!"... نخیر شما بفرمایید!...نه نمی شه شما بفرمایید؟... بعد جائی را برای نشستن به او تعارف می کنیم، اگر شخص مقامش بالا باشد، در راس اطاق و اگر کمی پایین تر باشد در پایین اطاق. بعد نسبت به مقام و امکانات، کم و بیش از او یک نوع پذیرایی خاص می کنیم، برای او چای می آوریم، در یک جا در استکان در جای دیگر در فنجان...این قواعد و ضوابط رفتاری همه هنجار هستند
. طرز سلام کردن، طرز بوسیدن، طرز تعارف و احترام، طرز غذا خوردن، طرز لباس پوشیدن...به طور خلاصه هر قسمت از رفتارهای انسان که به طور مستقیم یا غیر مستقیم به دیگر انسان ها مربوطمی شود مبتنی بر هنجار است
.از این توضیحات مشخص می شود که هنجار یک نوع قاعده، یک نوع شیوه رفتار اجتماعی
( در فعالیت های مشترک وکنش های متقابل) و هم چنین زندگی فردی است. هنجار واژه ای است که برای کلمه نرم به کار برده می شود. نرم از زبان لاتین و یونانی و به معنای مقیاس است، با این مفهوم که هر جزئی که بخواهد در یک شبکه کلی تر قرار بگیرد با آن شبکه "جور" و " مقیاسش" با آن متناسب باشد.یک کارکرد مهم نرم یا هنجار تنظیم روابط اجتماعی و ایجاد نظم اجتماعی است
. به همین علت دارندورف و برخی دیگر از دانشمندان از اصطلاح " گرامر اجتماعی" استفاده می کنند.نرم اجتماعی چند مشخصه دارد
: قاعده و استاندارد رفتار اجتماعی (تنظیم روابط اجتماعی، فعالیت مشترک و کنش اجتماعی) و رعایت کردن اکثریت و مجازات در صورت عدم رعایت. در نتیجه این سه عامل است که هنجار در واقع یک دستور العمل رفتار اجتماعی یا به قول دارندورف و دیگران یک گرامر اجتماعی می شود.
+ نوشته شده در سه شنبه دوم شهریور ۱۳۸۹ ساعت 14:34 توسط لیما
|